આર્થિક આયોજનના સંદર્ભમાં અત્યંત માર્મિક અને ગુજરાતી સંસ્કૃતિની જાણીતી કહેવત ટાંકી છે: “નાણા વગરનો નાથિયો અને નાણે નાથાલાલ.”
આ કહેવત માત્ર સામાજિક દરજ્જાની વાત નથી કરતી, પણ આજના સમયમાં ‘Financial Independence’ (આર્થિક આઝાદી) નું મહત્ત્વ સમજાવે છે. ચાલો તેને આર્થિક આયોજનના દ્રષ્ટિકોણથી સમજીએ:
૧. આર્થિક શક્તિ અને સામાજિક સન્માન
આ કહેવતનો સીધો અર્થ છે કે સમાજમાં વ્યક્તિની કિંમત ઘણીવાર તેની પાસે રહેલા ‘નાણા’ (સંપત્તિ) પરથી નક્કી થાય છે.
- આયોજન: જ્યારે તમારી પાસે મજબૂત બેંક બેલેન્સ અને રોકાણ હોય છે, ત્યારે તમે આર્થિક રીતે આત્મનિર્ભર બનો છો. આ આત્મનિર્ભરતા જ તમને સમાજમાં અને કુટુંબમાં નિર્ણયો લેવાની શક્તિ અને સન્માન અપાવે છે.
૨. નિવૃત્તિ (Retirement) નું આયોજન
યુવાનીમાં જ્યારે વ્યક્તિ કમાતો હોય ત્યારે તે ‘નાથાલાલ’ હોય છે, પણ જો તેણે નિવૃત્તિ માટે યોગ્ય આયોજન ન કર્યું હોય, તો વૃદ્ધાવસ્થામાં આવક બંધ થતા તે ‘નાથિયો’ બની શકે છે (એટલે કે બીજા પર નિર્ભર રહેવું પડે છે).
- બોધ: વૃદ્ધાવસ્થામાં પણ ‘નાથાલાલ’ બની રહેવા માટે અત્યારથી જ Pension Plans અથવા Equity/Mutual Funds માં રોકાણ કરવું અનિવાર્ય છે.
૩. ઈમરજન્સી ફંડનું મહત્ત્વ
જીવનમાં અચાનક કોઈ મુશ્કેલી આવે (જેમ કે બીમારી કે નોકરી જવી), ત્યારે જેની પાસે બચત નથી તે લાચાર (‘નાથિયો’) બની જાય છે. જ્યારે જેની પાસે ઈમરજન્સી ફંડ તૈયાર છે, તે આત્મવિશ્વાસ સાથે મુશ્કેલીનો સામનો કરી શકે છે.
આજના સમયમાં ‘નાથાલાલ’ બનવા માટેના 3 મંત્રો:
- બચત કરતા શીખો: આવકમાંથી ખર્ચ કર્યા પછી જે વધે તે બચત નહીં, પણ આવક – બચત = ખર્ચ નો નિયમ અપનાવો.
- મોંઘવારીને હરાવો: માત્ર બેંકમાં પૈસા રાખવાથી તમે ‘નાથાલાલ’ નહીં બની શકો, કારણ કે મોંઘવારી પૈસાની કિંમત ઘટાડે છે. શેરબજાર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવા સાધનોમાં રોકાણ કરી મોંઘવારી કરતા વધુ વળતર મેળવો.
- વીમો (Insurance): અણધારી આફત સામે રક્ષણ મેળવવા માટે હેલ્થ અને લાઈફ ઈન્સ્યોરન્સ હોવો જરૂરી છે, જેથી તમારી વર્ષોની બચત એક જ ઝાટકે સાફ ન થઈ જાય.નિષ્કર્ષ: માણસ એ જ રહે છે, પણ તેની પાસે રહેલા ‘નાણા’ તેની પરિસ્થિતિ બદલી નાખે છે. આ કહેવત આપણને શિસ્તબદ્ધ રોકાણ અને સંપત્તિ સર્જન (Wealth Creation) માટે પ્રોત્સાહિત કરે છે.