આર્થિક સ્વતંત્રતા (Financial Independence) મેળવવી એ માત્ર ગણિત કે આંકડાની રમત નથી, પણ તે માનસિકતાની રમત છે. જેમ કહેવાય છે કે “મન હોય તો માળવે જવાય”, તેમ આર્થિક આયોજનમાં ‘હકારાત્મક વલણ’ (Positive Attitude) શા માટે અનિવાર્ય છે તેના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
૧. બજારના ઉતાર-ચઢાવમાં સ્થિરતા (Emotional Stability)
શેરબજારમાં જ્યારે આજના જેવો ૧,૦૦૦ પોઈન્ટનો કડાકો આવે, ત્યારે નકારાત્મક વલણ ધરાવતો માણસ ગભરાઈને (Panic) નુકસાનમાં શેર વેચી દે છે. જ્યારે હકારાત્મક વલણ ધરાવતો રોકાણકાર જાણે છે કે:
- બજારનો ઘટાડો કામચલાઉ છે.
- આ સમય ‘સસ્તા ભાવે’ સારા શેર ખરીદવાની તક છે.
૨. લાંબા ગાળાનું વિઝન (Delayed Gratification)
હકારાત્મક વલણ તમને આજે નાની બચત કરવા અને મોજશોખને થોડા સમય માટે પાછા ઠેલવા (Delay) પ્રેરણા આપે છે.
- નકારાત્મકતા કહેશે: “કોણે જોયું છે કાલ? આજે જ વાપરી નાખો.”
- હકારાત્મકતા કહેશે: “આજની આ બચત મને કાલે ‘નાથાલાલ’ બનાવશે.”
૩. ભૂલોમાંથી શીખવાની વૃત્તિ
આર્થિક સફરમાં ઘણીવાર ખોટા રોકાણ થઈ જાય અથવા કોઈ શેર ઘટી જાય.
- હકારાત્મક વ્યક્તિ એ નુકસાનને ‘ટ્યુશન ફી’ ગણીને તેમાંથી શીખશે અને નવો માર્ગ શોધશે.
- નકારાત્મક વ્યક્તિ નસીબને દોષ આપીને રોકાણ કરવાનું જ બંધ કરી દેશે.
૪. શિસ્ત અને સંયમ (Discipline)
આર્થિક સ્વતંત્રતા રાતોરાત મળતી નથી (જેમ આપણે શ્લોકમાં જોયું – શનૈઃ શનૈઃ). આ લાંબી યાત્રામાં હકારાત્મક અભિગમ તમને ‘શિસ્ત’ જાળવવામાં મદદ કરે છે. તે તમને વિશ્વાસ અપાવે છે કે ટીંપે-ટીંપે ભરાતું આ સરોવર એક દિવસ ચોક્કસ છલકાશે.
એક મનોવૈજ્ઞાનિક સત્ય:
જે વ્યક્તિ માને છે કે તે આર્થિક રીતે સ્વતંત્ર થઈ શકે છે, તે જ વ્યક્તિ તેના માટેના પ્રયત્નો (બચત, રોકાણ, અભ્યાસ) કરશે. જો મનમાં જ હાર માની લેવામાં આવે, તો લક્ષ્ય સુધી પહોંચવું અશક્ય છે.
તમારી સંપત્તિ (Net Worth) કેટલી છે તેના કરતા તમારી વિચારધારા (Mindset) કેવી છે, તે નક્કી કરશે કે તમે કેટલા જલ્દી આર્થિક રીતે આઝાદ થશો.