હાલમાં વડાપ્રધાન શ્રીનરેન્દ્ર મોદીએ સોનાની ખરીદી અંગે જે વાતો કહી છે તે દેશની આર્થિક સ્થિરતા અને વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને ખૂબ જ મહત્વની છે. તાજેતરમાં (મે ૧૦-૧૧, ૨૦૨૬) હૈદરાબાદ અને વડોદરામાં આપેલા સંબોધનમાં તેમણે કરેલી અપીલના મુખ્ય મુદ્દાઓ અને તેનું મહત્વ નીચે મુજબ છે:
૧. “રાષ્ટ્રહિતમાં એક વર્ષ સોનું ન ખરીદવા”ની અપીલ
વડાપ્રધાને નાગરિકોને ખાસ વિનંતી કરી છે કે આવનારા એક વર્ષ સુધી સોનાની ખરીદી ટાળવી જોઈએ. આ અપીલ પાછળના મુખ્ય કારણો આ મુજબ છે:
- વિદેશી મુદ્રા (Forex Reserves) ની બચત: ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું વિદેશથી આયાત કરે છે, જેના માટે ડોલરમાં ચૂકવણી કરવી પડે છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે તેલના ભાવ વધ્યા છે, જેનાથી ભારત પર આર્થિક બોજ વધ્યો છે. સોનાની ખરીદી ઓછી કરવાથી ડોલરની બચત થશે અને દેશની તિજોરી મજબૂત રહેશે.
- રૂપિયાનું મૂલ્ય જાળવવા: સોનાની વધુ પડતી આયાતથી વેપાર ખાધ (Trade Deficit) વધે છે, જેની સીધી અસર ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્ય પર પડે છે. જો લોકો સોનું ઓછું ખરીદે, તો રૂપિયો ડોલર સામે મજબૂત રહી શકે છે.
૨. સામાજિક પ્રસંગો અને લગ્નગાળો
વડાપ્રધાને ટાંક્યું છે કે ભારતમાં લગ્નો અને પ્રસંગોમાં સોનું લેવું એ એક પરંપરા છે, પરંતુ વર્તમાન વૈશ્વિક કટોકટીને જોતા, આપણે “રાષ્ટ્રીય જવાબદારી” સમજીને પ્રસંગોમાં પણ બિનજરૂરી સોનું લેવાનું ટાળવું જોઈએ. તેમણે ‘ડેસ્ટિનેશન વેડિંગ’ (વિદેશમાં લગ્ન) કરવાને બદલે દેશમાં જ લગ્ન કરવા અને વિદેશી ચલણનો ખર્ચ ઘટાડવા પણ ભાર મૂક્યો છે.
૩. રોકાણના અન્ય વિકલ્પો પર ભાર
સરકાર સોનાને ભૌતિક સ્વરૂપે (ઘરેણાં કે સિક્કા) ખરીદવાને બદલે અન્ય સુરક્ષિત વિકલ્પો સૂચવે છે, જે દેશની અર્થવ્યવસ્થાને નુકસાન નથી પહોંચાડતા:
- ડિજિટલ ગોલ્ડ અને ETF: આનાથી આયાતનો બોજ પડતો નથી.
- ગોલ્ડ મોનેટાઈઝેશન સ્કીમ (GMS): ઘરમાં પડેલું બિનઉપયોગી સોનું બેંકમાં મૂકીને તેના પર વ્યાજ મેળવવા અને તે સોનાને અર્થતંત્રમાં લાવવા વડાપ્રધાન પ્રોત્સાહિત કરે છે.
૪. ભાવ અને આર્થિક પાસું
હાલમાં સોનાના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખૂબ જ ઊંચા (ઓલ-ટાઇમ હાઈની નજીક) છે. આવી સ્થિતિમાં વડાપ્રધાનની આ વાતો રોકાણકારોને એ પણ સંકેત આપે છે કે અત્યારે સોનામાં આંધળું રોકાણ કરવાને બદલે સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.